Partia polityczna „Platforma Obywatelska” zmieniła swój „rysopis” – na Koalicja Obywatelska.
Słowo „koalicja” – z reguły neutralne lub pozytywne (oznacza sojusz dla wspólnego celu) – w języku potocznym, politycznym i publicystycznym często nabiera pejoratywnych konotacji, zwłaszcza gdy sugeruje układ interesów, oportunizm albo fałszywą jedność.
1. Ogólne pejoratywne synonimy
układ – potocznie: niejawne powiązanie, często o charakterze korupcyjnym lub oportunistycznym („układ polityczny”, „układ zamknięty”);
zmowa – tajne porozumienie w celu osiągnięcia własnych korzyści kosztem innych;
pakt – formalne, ale często ironicznie: „pakt cyników”, „pakt interesów”;
sojusz interesów – negatywnie: nie ideowy, lecz koniunkturalny;
porozumienie taktyczne – tymczasowe, wymuszone, bez szczerej współpracy;
komitywa – potocznie: zbyt bliska, podejrzana zażyłość między stronami;
sitwa – zamknięta grupa powiązana interesami, działająca dla siebie;
koteria – mała grupa wpływu, kierująca się własnymi interesami, nie dobrem wspólnym;
spółka / układ sił – ironicznie: „spółka do interesów”, sugeruje brak wartości ideowych.
2. Frazy o zabarwieniu ironiczno-pejoratywnym
„małżeństwo z rozsądku” – o koalicjach tworzonych wyłącznie dla władzy;
„koalicja trzymająca władzę” – ironicznie o grupie, która nie chce oddać wpływów;„koalicja strachu / interesu / przetrwania” – sugeruje brak wizji, czysty oportunizm;
„pakt o nieagresji” – układ pozornie stabilny, oparty na lęku przed rywalem.
3. Odmiany znaczeniowe (w zależności od kontekstu)
Polityczny – układ, zmowa, sitwa, pakt cyników, sojusz interesów;
Społeczny / zawodowy – koteria, klika, grupka wzajemnej adoracji;
Militarny / międzynarodowy – fałszywy sojusz, „papierowa koalicja”, doraźny układ.
4. Źródła nacechowania
Pejoratywne synonimy pojawiają się wtedy, gdy:
koalicja jest czysto koniunkturalna, a nie ideowa;
łączy sprzeczne wartości tylko dla korzyści;
jej działania są nieprzejrzyste lub manipulacyjne;
uczestnicy dbają o własne wpływy, nie o wspólny cel.
Podsumowanie
Koalicja w znaczeniu pejoratywnym może być określona jako:
układ, zmowa, sitwa, koteria, komitywa, sojusz interesów, spółka do interesów –
czyli związek oparty na oportunizmie, kalkulacji lub wzajemnej ochronie wpływów.
KOALICJA OBYWATELSKA – ZAPRASZAMY do koalicji…
