Historia – rywalka czasu różnie obchodziła się z dziedzictwem Komisji Edukacji Narodowej. Były okresy rozwoju i upadku. Ale nic nie zmieni faktu, że założenie tej instytucji było w zasadzie pierwszym ministerstwem szkolnictwa w Europie.

Ustanowienie święta oświaty w rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej 14 października 1773 roku jest podkreśleniem wagi tego wydarzenia i szacunkiem dla dzieła przodków.

Czas po pierwszym rozbiorze był dla Polaków rokiem trudnej sytuacji politycznej i społecznej Władza królewska była osłabiona siłą magnaterii i słabością mieszczaństwa. Koleiny losu Rzeczpospolitej stawały się coraz głębsze. W tym czasie działał niestrudzony edukator i reformator – pijar Stanisław Konarski. W latach 1760 -1763 wydał 4 tomowy traktat polityczny, gdzie dał zarys reformy państwowej. Założył Collegium Nobilium.

W roku śmierci Konarskiego, w roku 1773 z woli władcy i sejmu i za zgodą rosyjskiego posła powstała Komisja Edukacji Narodowej. Rok śmierci Stanisława Konarskiego był więc rokiem początku dojrzewania owoców jego działalności.

Powstaniu KEN sprzyjał fakt, że papież Klemens XIV rozwiązał zakon jezuitów, KEN przejęła należące do jezuitów majątki i rozpoczęła tworzenie szkół zgodnych z wytycznymi nowo-powstałej Komisji. Komisja wydała oparte na nowym programie nauczania podręczniki, w których promowała patriotyzm, obronę chrześcijaństwa i społeczną podmiotowość. Z tych wydanych wówczas podręczników uczyli się pisarze i poeci XIX wieku od Adama Mickiewicza po Bolesława Prusa.

Od święta, czy nie od święta trzeba wciąż myśleć o naprawie. Nasz czas, ten właśnie teraz, ukazuje w dramatyczny sposób problemy w oświacie. Ten problem wszystkich nas dotyczy.

Dziś mamy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nie posiada ono w nazwie słowa Narodowe. Dziś program szkolny promuje uniwersalizm i laicyzację. Dziś nauczyciel częściej jest partnerem, a nie Autorytetem. Jakie są efekty?

„Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”.

Jan Zamoyski

W roku 1972 ustanowiono– polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego, określone ustawą – Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela. W 1982 roku zmieniono nazwę święta na Dzień Edukacji Narodowej oraz wprowadzono przepis:

Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty.

Z okazji Dnia Edukacji Narodowej życzymy nauczycielom satysfakcji z wykonywanej pracy,

inspiracji i sił do podejmowania nieustających wyzwań.

Życzymy niezachwianej wytrwałości w procesie kształtowania przyszłych pokoleń oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym.

Redakcja Meruriusza24.pl