W 1918 roku Niemcom nie udało się podbić Ukrainy (wyrwać jej z łap Rosji). Hetmanat Skoropadskiego upadł, Niemcy skapitulowali w I wojnie światowej i Ukraina została podzielona między II RP i Rosję, której przypadło 80% ziem traktowanych dziś jako ukraińskie. Ukraina zyskała status USRR – „socjalistycznej republiki”.
W 1943 roku Stećko i Bandera ogłosili powstanie niepodległego państwa ukraińskiego. Po kilku dniach Niemcy wyłapali „bohaterów”. Część ukraińskich ziem włączyli do Generalnego Gubernatorstwa (Dystrykt Galicja), z większej części utworzyli Komisariat Ukraina. Ukraina była potrzebna im jako źródło surowców, niewolniczej siły roboczej i – w zdecydowanie mniejszym stopniu – rekrutów do formacji wojskowych, częściej policyjnych.
Wojna z Rosją i nowy układ sił
Dziś trwa wojna Ukrainy z Federacją Rosyjską (Putinem). Ukraina wyraźnie oznajmiła, że ma dwóch patronów: Niemcy i USA. Z Polską nie ma ochoty wchodzić w relację patron–klient, a tym bardziej w relacje partnerskie. Co mogła dostać, dostała, natomiast na „wzajemność” nie ma ochoty.
Z różnych powodów Niemcy i USA chcą zakończenia wojny z Putinem. Federacja Rosyjska jest z oczywistych względów cenniejszym partnerem niż Ukraina – dla Niemiec w wymiarze gospodarczym, dla USA w wymiarze geostrategicznym. Problem polega na tym, jak doprowadzić do zakończenia wojny na warunkach możliwych do zaakceptowania i zapewnić Ukrainie ochronę przed Rosją przy jednoczesnym zachowaniu jej formalnej niepodległości.
Państwo buforowe zamiast integracji?
Przyjęcie Ukrainy do struktur UE i NATO nie wchodzi w grę. Czy Ukrainie, a zwłaszcza ukraińskim oligarchom, rzeczywiście na tym zależy? Pozostawanie państwem buforowym między Europą a Federacją Rosyjską może być dla ukraińskiego oligarchiatu wygodną pozycją. Nikt nie będzie mówił, jak zarządzać państwem ani jak wykorzystywać strumienie pieniędzy pochodzących z pomocy zagranicznej czy wyprzedaży ukraińskich aktywów zachodnim korporacjom, głównie z Niemiec i USA.
„Panteon bohaterów”, w którym znajdą się również kolaboranci Hitlera i sprawcy czystek ludobójczych, może stanowić wygodne alibi dla niewchodzenia do UE i NATO, a jednocześnie służyć utrzymywaniu wewnętrznej mobilizacji poprzez odwoływanie się do patriotycznych emocji i historycznej ignorancji. Polsce przypadnie rola „winnego” pozostawania Ukrainy w rozkroku między Zachodem a Wschodem.
Niemcy, USA i powojenna architektura
Tym razem Niemcy będą miały pełną kontrolę gospodarczą nad Ukrainą, wspieraną amerykańskim parasolem militarnym. Tym razem Niemcom się uda.
Czy takie rozwiązanie będzie korzystne dla Polski? Niemcy są częścią struktur UE i NATO, dlatego konflikty Ukrainy z Polską nie będą dla nich funkcjonalne, chyba że będą mogły wpływać na pozycję przetargową Polski. Niemcy i USA wystąpią w roli arbitra – wspólnych patronów Pax Ucrainica.
Polska wobec nowej geopolityki
Polska, ze swoją historycznie uwarunkowaną niechęcią, pogardą i lękiem przed rosyjskim imperializmem, pozostanie w drugim szeregu – za Niemcami lub USA, zależnie od tego, kto będzie sprawował władzę: demokraci z PO czy patrioci z PiS.
Czy Polska potrafi wykorzystać rysujący się układ sił do zwiększenia swojej autonomii i podmiotowości? To zależy od projektów, jakie zechce podjąć oraz od koalicji, jakie będzie tworzyć. Ukraina przestanie być realnym problemem. Niestety układy globalne bywają okrutne, o czym Polska przekonała się po 1945 roku. Dziś podobne doświadczenie może czekać Ukrainę. Jak odnajdzie się ona w nowej roli, zależy od inteligencji strategicznej jej elit politycznych, w tym również od relacji z Polską.
Polityka po wojnie
Dziś karty rozdaje Zełeński, ale po wojnie z Rosją czeka go „demokratyczna wojna domowa” z pretendentami do władzy, którzy obecnie solidarnie rzucają orderami.
Polska – mam nadzieję – wyleczyła się z naiwności i romantycznych fantazji o braterstwie w walce ze „wspólnym wrogiem” oraz potrafi zmierzyć się z realiami polityki transakcyjnej.
