I mamy zarysy planu pokojowego dla Rosji i Ukrainy, który publikujemy na końcu. Nad planem pracowali Amerykanie i Rosjanie – bez udziału Ukraińców. I to już samo w sobie pokazuje jaką pozycję w tych negocjacjach zajmuje Kijów i (szeroko rozumiana) Bruksela, czytaj: Berlin. No i powstał przedziwny szum, włosów wyrywanie stało się naszym sportem narodowym, lament rozszedł się po wszystkich kątach naszej umiłowanej, a umęczonej ojczyzny. „Jak tak można było „sprzedać” Ukrainę, bez wiedzy samej zainteresowanej” – tak (mniej więcej) można byłoby streścić pytanie, które niemal powszechnie zadają różnej maści „eksperci” od tego i owego, a które to pytanie niepokojąco zawisło gdzieś w próżni i niecierpliwie czeka na odpowiedź.
Historia wielką nauczycielką życia jest i uczy nas tego, że niewielu czerpie z tego źródła wiedzę – szczególnie „eksperci”. Jeszcze nie tak dawno nasi dziadkowie na własnym garbie odczuli, jak wielcy tego świata „sprzedali” nas Rosji sowieckiej. Nikt nas nie doprosił do stołu, nikt nie pytał o zdanie, a nasze moralne racje były dla decydentów – śmiechu warte. Potężna danina krwi, którą położyliśmy na ołtarzu walki z III Rzeszą (Niemcami, a nie żadnymi nazistami) potaniała na międzynawowych giełdach – przestała być liczącym się aktywem. Przecież to nie jest jakaś zamierzchła średniowieczna historia, o bohaterów tamtych wydarzeń niemal się otarliśmy, a niektórzy z nas mieli honor (czy też dyshonor) z nimi rozmawiać! I po kilkudziesięciu latach (w kontekście polityki międzynarodowej) od tamtych wydarzeń pojawiają się „eksperci”, którzy mówią o moralnych racjach, jakby im odcięto tlen, bez którego mózg nie jest w stanie funkcjonować. Szok! I żeby sprawa była jasna – nie jestem z tego stanu rzeczy zadowolony. Wolałbym, aby Szczecin – w ramach reparacji wojennych – został nam przekazany, a Wilno i Lwów były Polskie. Wolałbym, bo racja była po naszej stronie. Ale ile wazy racja? Czołg – król pola walki – średnio waży 60 ton.
Z tej lekcji musimy wyciągnąć jeden, ale najważniejszy wniosek – w polityce liczy się spryt i brutalna siła. Silni moralnie, słabi fizycznie odpadają szybko odpadają. …O tym wiedział Talleyrand, mistrz gry politycznej, gdy kpił: „To, co jest jedynie moralne, nigdy nie jest prawdziwie polityczne”. I wiedział Klemens von Metternich, austriacki dyplomata, który bez cienia wstydu potrafił jednego dnia zapewniać o nienaruszalności granic, a drugiego tasować je jak karty do preferansa. Dla nich „racja moralna” była jedynie tym, czym dla kupca jest ładna czerwona wstążka — ozdobą, którą można odciąć, gdy tylko zaczyna przeszkadzać w interesach. Wbrew niektórym naszym dzisiejszym komentatorom, historia nie jest kroniką dobrych uczynków, lecz rejestrem skuteczności.
A jednak wciąż – jak wcześniej napisałem – zdumiewa mnie, jak często zapominamy, że Europa od stuleci działa według niezmiennego wzorca. Gdy w Jałcie Churchill próbował protestować przeciwko dyktatowi Stalina, Roosevelt machnął ręką niczym plantator odganiający natrętną muchę. I choć Churchill wspominał później, że czuł się jak człowiek „który przyszedł prosić o sprawiedliwość, a dostał lekcję arytmetyki”, to przecież nie zmieniło to biegu rzeczy ani na jotę. Tak działa polityka: „interes jest interesem” i nawet najbardziej szlachetne uniesienia nie powstrzymają lokomotywy geopolityki rozpędzonej masą, siłą i… okazją.
Tymczasem prawdziwą stawką w grze nie jest sprawiedliwość dla Ukrainy, ale architektura bezpieczeństwa, którą wielcy chcą ustawić wedle własnych apetytów. Kto znajdzie się przy stole – decyduje o przyszłości. Kogo przy stole nie ma – staje się przedmiotem, a nie podmiotem rozmów. Tak było w 1939 roku, tak było w 1945, tak było w 1990. I tak jest dziś. Można się zżymać, ale nie można się dziwić: świat nie działa inaczej tylko dlatego, że my byśmy tego chcieli.
Może zabrzmi to brutalnie, ale inaczej nie sposób: świat nie nagradza intencji, lecz siłę, spryt i konsekwencję. Ci, którzy posiadają te trzy cechy, stają się autorami historii. Ci, którzy posiadają tylko rację moralną, stają się jej przypisem. I jeśli chcemy, aby przyszłe pokolenia nie musiały odczytywać naszych losów z przypisów pisanych obcymi rękami, to zamiast płakać nad planami pisanymi w Waszyngtonie i w Moskwie, powinniśmy zrozumieć jedno — w polityce liczą się nie ci, którzy mają rację, lecz ci, którzy mają siłę, by tę rację wyegzekwować.
Dlatego dzisiaj zarówno prezydent jak i premier powinni mieć wywieszone na ścianach swoich gabinetów slogan: Amia, głupcze armia! A drugie hasło, może nawet ważniejsze od tego pierwszego: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie” (Jan Zamoyski, kanclerz i hetman wielki koronny, jeden z najwybitniejszych mężów stanu Rzeczypospolitej Obojga Narodów). Bo bez chowania, to nawet najliczniejsza armia psu na budę się przyda…
PLAN POKOJOWY
1. Potwierdzenie suwerenności Ukrainy.
2. Zostanie osiągnięte całkowite i kompletne porozumienie o nieagresji między Rosją, Ukrainą i NATO. Wszelkie niejednoznaczności z ostatnich 30 lat zostaną rozwiązane.
(Punkt 3. planu USA został usunięty. Projekt planu, do którego dotarła agencja Reutera, głosił: „Będzie oczekiwane, że Rosja nie dokona inwazji na swoich sąsiadów, a NATO nie będzie się dalej rozszerzać”).
4. Po podpisaniu porozumienia pokojowego zostanie powołany dialog między Rosją a NATO, aby omówić wszystkie kwestie bezpieczeństwa i stworzyć środowisko deeskalacji, zapewniające bezpieczeństwo globalne oraz zwiększające możliwości kontaktów i przyszłe możliwości gospodarcze.
5. Ukraina otrzyma zdecydowane gwarancje bezpieczeństwa.
6. Liczebność ukraińskich sił zbrojnych zostanie ograniczona do 800 tys. w czasie pokoju.
7. Przystąpienie Ukrainy do NATO zależy od konsensusu członków NATO, który obecnie nie istnieje.
8. NATO zgadza się nie rozmieszczać na stałe wojsk pod swoim dowództwem na Ukrainie w czasie pokoju.
9. Myśliwce NATO będą stacjonować w Polsce.
10. Gwarancja USA, która odzwierciedla art. 5.:
a. USA otrzymają odszkodowanie za gwarancję,
b. jeśli Ukraina zaatakuje Rosję, utraci gwarancję,
c. Jeśli Rosja zaatakuje Ukrainę, oprócz zdecydowanej i skoordynowanej odpowiedzi militarnej, przywrócone zostaną wszystkie globalne sankcje, a wszelkie uznania nowego terytorium i wszelkie inne korzyści wynikające z tej umowy zostaną cofnięte.
11. Ukraina kwalifikuje się do członkostwa w UE i uzyska krótkoterminowy preferencyjny dostęp do rynku europejskiego, na czas jego ewaluacji.
12. Solidny Globalny Pakiet Rewitalizacji dla Ukrainy, obejmujący między innymi:
a. utworzenie Funduszu Rozwoju Ukrainy w celu inwestowania w sektory o wysokim wzroście, w tym technologie, centra danych i rozwiązania sztucznej inteligencji,
b. Stany Zjednoczone będą współpracować z Ukrainą w celu wspólnej odbudowy, rozwoju, modernizacji i eksploatacji ukraińskiej infrastruktury gazowej, w tym rurociągów i magazynów,
c. wspólne działania na rzecz odbudowy obszarów dotkniętych wojną, mające na celu odbudowę, przebudowę i modernizację miast i osiedli,
d. rozwój infrastruktury,
e. wydobycie surowców mineralnych i naturalnych,
f. Bank Światowy opracuje specjalny pakiet finansowy, który zapewni finansowanie przyspieszenia tych działań.
13. Stopniowa reintegracja Rosji z gospodarką światową:
a. zniesienie sankcji będzie omawiane i uzgadniane etapami i indywidualnie dla każdego przypadku,
b. Stany Zjednoczone podpiszą długoterminową umowę o współpracy gospodarczej, aby dążyć do wzajemnego rozwoju w obszarach energetyki, zasobów naturalnych, infrastruktury, sztucznej inteligencji, centrów danych, pierwiastków ziem rzadkich, wspólnych projektów w Arktyce, a także różnych innych obopólnie korzystnych możliwości biznesowych,
c. Rosja zostanie ponownie zaproszona do G8.
14. Ukraina zostanie w pełni odbudowana i zrekompensowana finansowo, w tym za pomocą rosyjskich aktywów, które pozostaną zamrożone do czasu, aż Rosja zrekompensuje szkody wyrządzone Ukrainie.
15. Zostanie powołana wspólna grupa zadaniowa ds. bezpieczeństwa z udziałem USA, Ukrainy, Rosji i państw europejskich, której zadaniem będzie promowanie i egzekwowanie wszystkich postanowień niniejszej umowy.
16. Rosja ustawowo wprowadzi politykę nieagresji wobec Europy i Ukrainy.
17. Stany Zjednoczone i Rosja zgadzają się na przedłużenie traktatów o nierozprzestrzenianiu i kontroli broni jądrowej, w tym Fair Start.
18. Ukraina zgadza się pozostać państwem niejądrowym w ramach Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.
19. Zaporoska Elektrownia Jądrowa zostanie ponownie uruchomiona pod nadzorem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, a wytworzona energia będzie dzielona sprawiedliwie w stosunku 50:50 między Rosją a Ukrainą.
20. Ukraina przyjmie unijne zasady dotyczące tolerancji religijnej i ochrony mniejszości językowych.
21. Ukraina zobowiązuje się nie odzyskiwać okupowanych terytoriów suwerennych środkami wojskowymi. Negocjacje w sprawie terytoriów rozpoczną się od Linii Kontaktowej.
22. Po uzgodnieniu przyszłych ustaleń terytorialnych, zarówno Federacja Rosyjska, jak i Ukraina zobowiązują się do niezmieniania tych ustaleń siłą. Wszelkie gwarancje bezpieczeństwa nie będą miały zastosowania w przypadku naruszenia tego zobowiązania.
23. Rosja nie będzie utrudniać Ukrainie korzystania z Dniepru do celów handlowych i osiągnięte zostaną porozumienia dotyczące swobodnego przepływu zboża przez Morze Czarne.
24. Zostanie powołany komitet humanitarny w celu rozwiązania otwartych kwestii:
a. wszyscy pozostali więźniowie i ciała zostaną wymienione zgodnie z zasadą „wszyscy za wszystkich”,
b. wszyscy cywilni więźniowie i zakładnicy zostaną zwróceni, w tym dzieci,
c. będzie realizowany program łączenia rodzin,
d. zostaną podjęte środki mające na celu złagodzenie cierpienia ofiar konfliktu.
25. Ukraina przeprowadzi wybory jak najszybciej po podpisaniu porozumienia pokojowego.
26. Zostaną podjęte środki mające na celu złagodzenie cierpienia ofiar konfliktu.
27. Niniejsze porozumienie będzie prawnie wiążące. Jego wdrażanie będzie monitorowane i gwarantowane przez Radę Pokoju, której przewodniczy prezydent Donald J. Trump. Za jego naruszenie będą naliczane kary.
28. Po zaakceptowaniu niniejszego memorandum przez wszystkie strony, zawieszenie broni wejdzie w życie natychmiast po wycofaniu się obu stron z uzgodnionych punktów, które umożliwią rozpoczęcie wdrażania porozumienia. Warunki zawieszenia broni, w tym monitoring, zostaną uzgodnione przez obie strony pod nadzorem USA.
