„Zabić kurczaka na oczach małp” – mówi stare, brutalne porzekadło opisujące demonstrację siły, której prawdziwym celem nie jest ofiara, lecz widownia. W polityce ten mechanizm bywa szczególnie użyteczny. Nie trzeba nawet doprowadzić sprawy do końca. Wystarczy wysłać odpowiedni sygnał: patrzcie, jesteśmy sprawczy, nie cofniemy się przed nikim, potrafimy zrobić porządek z tymi, którzy nam się sprzeciwiają. Czy właśnie z takim pokazem siły mamy do czynienia w przypadku działań policji wobec Telewizji Republika? Trudno oprzeć się takiemu podejrzeniu. Zwłaszcza że adresatem tego spektaklu może być przede wszystkim własny elektorat.
Są takie chwile, kiedy człowiek powinien odłożyć na bok polityczne sympatie i antypatie. Jedną z nich jest sytuacja, gdy policja wkracza do redakcji telewizyjnej, domagając się materiałów dziennikarskich i dokumentacji jej pracy. Nie ma znaczenia, czy chodzi o stację, którą oglądamy, czy taką, której nie włączamy nigdy. Znaczenie ma to, czy państwo przestrzega własnych standardów prawnych.
Dlatego działania policji wobec Telewizji Republika i wPolsce24 powinny spotkać się ze zdecydowanym sprzeciwem nie tylko środowiska dziennikarskiego. Funkcjonariusze Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości pojawili się w siedzibie Republiki, żądając nagrań programu z 16 października oraz dokumentacji redakcyjnej. Podobne wezwanie otrzymała druga stacja. Redakcje odmówiły dobrowolnego wydania materiałów, powołując się między innymi na ochronę tajemnicy dziennikarskiej.
Nie przesądzam, czy prokuratura miała podstawy do prowadzenia postępowania. Państwo ma prawo prowadzić śledztwa, także wtedy, gdy dotyczą one dziennikarzy. Ale tajemnica dziennikarska nie jest przywilejem redaktora naczelnego ani żadnego z jego podwładnych. Chroni informatorów, którzy przekazują mediom wiedzę o nadużyciach władzy i mają zagwarantowane prawo do anonimowości. Policjanci nie są od tego, by rozszyfrowywani dane informatorów.
Przypominają się sceny z 2014 roku, kiedy za pierwszych rządów Donalda Tuska funkcjonariusze wkroczyli do redakcji tygodnika „Wprost”, próbując zabezpieczyć materiały związane z aferą podsłuchową. Obraz policjantów szarpiących się z redaktorem naczelnym Sylwestrem Latkowskim i próbujących wyrwać mu laptop pozostaje jednym z najbardziej kompromitujących obrazów tamtej władzy. Szkoda, że tak szybko ów obraz odszedł w niepamięć…Można było nie lubić „Wprost”, nie zgadzać się z jego linią redakcyjną, uważać publikowane teksty za sensacyjne. Nie zmieniało to faktu, że państwo przekraczało granicę, której przekraczać nie wolno.
Historia, jak widać, ma ponure poczucie humoru. Zmieniły się nazwiska na ministerialnych drzwiach, ale pokusa pozostała ta sama: przekonanie, że skoro ma się władzę, ma się również prawo dyscyplinować tych, którzy zadają niewygodne pytania.
Porównania do Białorusi są mocne i nie należy nimi szafować. Polska nie jest Białorusią. Ale standard, w którym aparat państwa wywiera presję na redakcje i próbuje uzyskać dostęp do ich warsztatu, niebezpiecznie przypomina praktyki znane z państw, gdzie niezależne media toleruje się tylko do chwili, gdy stają się niewygodne dla rządzących. Mińsk-Warszawa jedna sprawa wydaje się być hasłem coraz częściej goszczącym na ustach ekipy Donalda Tuska.
Można nie znosić Republiki, uważać jej publicystykę za jednostronną, a komentatorów za stronniczych. Ale to nie usprawiedliwia milczenia, gdy państwo zaczyna wywierać presję na niewygodną redakcję. Dziś chodzi o Republikę, jutro może chodzić o media, które sami cenimy. Wolność mediów nie jest przywilejem dla naszych. A demokracja, która chroni tylko swoich, przestaje być demokracją. Staje się jej karykaturą w najbardziej ohydnej formie.
A co do tych kurczaków zabijanych na oczach małp, to jakoś nas to nie wystraszyło…
