Po tragedii w Krakowie natychmiast ruszyła dobrze znana machina. Gdzie było państwo? Gdzie były służby? Kto zawinił? Politycy i komentatorzy błyskawicznie zaczęli szukać winnych, choć nie wszystkie okoliczności tragedii zostały jeszcze wyjaśnione. Tylko czy naprawdę każda zbrodnia jest dowodem na porażkę państwa? Nie sądzę.
Zastanówmy się przez chwilę: jak można wychwycić człowieka, który w swojej głowie buduje plan zbrodni, ale nie zdradza swoich zamiarów? Jak przewidzieć, że ktoś nagle postanowi zaatakować niewinnych ludzi? Państwo nie jest w stanie czytać w ludzkich myślach i dobrze, że takich zdolności nie posiada. Nie potrafią tego nawet najbardziej rozbudowane aparaty bezpieczeństwa państw totalitarnych. Podsłuchy, donosiciele, inwigilacja i tysiące funkcjonariuszy nie gwarantują wykrycia każdego spisku ani powstrzymania każdego szaleńca.
Nie żyjemy przecież w świecie, w którym każdemu obywatelowi można przydzielić policjanta pilnującego jego myśli i zachowań.
Co więcej, pierwsze informacje o krakowskiej interwencji wskazują, że służby zareagowały szybko. Funkcjonariusze pojawili się na miejscu w ciągu kilku minut, a napastnik został obezwładniony. Policjanci ryzykowali własnym życiem. Warto o tym pamiętać, zanim zaczniemy urządzać kolejny polityczny sąd nad wszystkimi odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.
Jest jednak jeszcze jedna sprawa, o której mówi się zdecydowanie za rzadko. Nie każdą informację trzeba natychmiast podawać na tacy. Jawność jest ważna, ale odpowiedzialność za słowo również. Nie ma żadnego powodu, by publicznie opisywać wszystkie szczegóły zabezpieczeń, procedur i słabości systemu. Informować społeczeństwo – oczywiście. Dostarczać potencjalnym naśladowcom gotowych wskazówek – niekoniecznie.
Bo czasami naprawdę warto zachować odrobinę ciszy.
Mam wrażenie, że w Polsce za dużo energii poświęcamy na komentowanie, a za mało na działanie. Po każdej tragedii mamy konferencje, polityczne deklaracje, wzajemne oskarżenia i ekspertów, którzy już po fakcie doskonale wiedzą, co należało zrobić. Tymczasem bezpieczeństwa nie buduje się przed kamerami. Buduje się je w ciszy gabinetów, podczas szkoleń, analiz i codziennej pracy służb.
Nie oczekujmy od państwa rzeczy niemożliwych. Oczekujmy profesjonalizmu, sprawności i wyciągania wniosków. To wystarczająco dużo, a zarazem znacznie więcej niż kolejna porcja politycznego hałasu.
I dlatego moja puenta jest może nieco przewrotna, ale warta zapamiętania: Ciszej, bo jeszcze jakiś wariat się dowie.
Nie chodzi o ukrywanie prawdy. Chodzi o rozsądek. Nie wszystko, co można powiedzieć, trzeba natychmiast powiedzieć. Nie każdą słabość systemu trzeba publicznie rozrysować na tablicy.
Mniej konferencji, mniej politycznego teatru, mniej gadania. Więcej profesjonalnej pracy. Bo bezpieczeństwo obywateli nie potrzebuje dobrego PR-u. Potrzebuje skutecznego państwa.
