Między honorem a katastrofą. Dlaczego Józef Beck odrzucił pakt z Hitlerem i zapłacił za to Polską?

Date:

„W mojej pracy nad polityką zagraniczną Polski znalazłem szczególnie zdolnego i inteligentnego współpracownika w osobie pana ministra spraw zagranicznych. Ja nie mogę zrobić panu dość komplementów, panie Beck„. (Józef Piłsudski)

5 maja 1939 roku minister Józef Beck wygłosił w Sejmie RP przemówienie, w którym m.in. mówił: „Pokój jest rzeczą cenną i pożądaną. Nasza generacja, skrwawiona w wojnach, na pewno na pokój zasługuje. Ale pokój, jak prawie wszystkie sprawy tego świata, ma swoją cenę wysoką, ale wymierną. My w Polsce nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę. Jest jedna tylko rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenna. Tą rzeczą jest honor.

Minister pisał później w „Ostatnim raporcie”, że przyjęcie żądań niemieckich oznaczałoby dla Polski „wejście na równię pochyłą kończącą się utratą niezależności i rolą wasala Niemiec”. Minister zdawał sobie sprawę, że w planach Adolf Hitler budowy „Tysiącletniej Rzeszy” nie było miejsca dla suwerennego państwa polskiego.

Paweł Starzeński pisał o Becku, wskazując na jego patriotyzm: „Gorące umiłowanie Polski i absolutne przywiązanie do osoby Piłsudskiego (…) były jednymi z najistotniejszych cech Becka.”

Sam Beck wspominał później okoliczności majowego wystąpienia w Sejmie: „Gdy człowiek ma przed sobą kilka dróg, gdy męczy się i waha i nie wie, którą wybrać – niech wybiera drogę honoru, ta zawsze będzie właściwsza.” Te słowa o honorze są dziś często wytykane ministrowi i wskazywane jako przyczyna klęski wrześniowej. Są też tacy, którzy uważają, że zamiast przeciwstawiać się Hitlerowi, Polska powinna była zawrzeć z nim sojusz i wspólnie ruszyć na wschód.

Radosław Sikorski pisał w 2017 roku: „Ludzie, którzy przed wojną najgłośniej mówili o honorze (…) okazali się największymi tchórzami.

Autor tekstu wskazuje jednak, że prawdziwą Realpolitik reprezentowali prezydent Ignacy Mościcki, marszałek Edward Śmigły-Rydz oraz Beck.

W rozmowie z Karolem Radkiem współpracownik Piłsudskiego płk Bogusław Miedziński tłumaczył, dlaczego Polska nie może sprzymierzyć się z Niemcami przeciw ZSRS: „W razie powodzenia niechże pan patrzy na tę mapę i wyobrazi sobie, w jakiej sytuacji znalazłaby się Polska, otoczona nowymi podbojami niebywałego dotąd imperium, na jego całkowitej łasce i niełasce.

Kilka lat później Beck zauważył, że po ewentualnym zwycięstwie Hitlera Polakom przypadłaby jedynie „rola pastuchów niemieckich krów na Uralu” – rola niewolników w imperium III Rzeszy.

Historyk Andrzej Nowak wskazuje, że współczesne rozważania o sojuszu Polski z Hitlerem: „Realizują dokładnie zamówienie propagandystów rosyjskich (…) którzy chcą pokazać, że Polska z całej swojej duszy chciała iść z Hitlerem.”

Minister Józef Beck, internowany po wrześniu 1939 roku w Rumunii, zmarł tam w 1944 roku na nieleczoną gruźlicę. Miał zaledwie 50 lat. Wielokrotnie próbował uciec z miejsca internowania, lecz był pilnowany nie tylko przez Rumunów, ale również przez agentury niemiecką i sowiecką. W 1991 roku Jego prochy złożono na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Prof. Romuald Szeremietiew
Prof. Romuald Szeremietiew
były wiceminister Obrony Narodowej

Wesprzyj portal Merkuriusz24.pl

Jeśli spodobał Ci się ten tekst i chcesz nas wesprzeć, możesz wpłacić symboliczną kwotę na rozwój całego naszego portalu. Każda pomoc pozwala nam tworzyć więcej wartościowych treści i wspiera pracę całej redakcji. Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Subskrybuj

spot_imgspot_img

Popularne

Więcej w temacie
Powiązane tematy

Zamach majowy. O tym, że mniejsze zło jest gorsze od mniejszego dobra.

Historia wybacza zwycięzcom, ale zamach majowy to żaden triumf. To krwawy pucz, który zastąpił kruchą demokrację republiką kolesi, brukując niekonstytucyjną drogę do narodowej katastrofy w 1939.

Wybór, który ważył wieki: Czy dzisiejsze kierunki dla Polski wymyślono 450 lat temu?

Wschód, Zachód czy własna droga? Sprawdź, jak fascynująca debata o kierunki dla Polski po śmierci ostatniego Jagiellona stała się lustrem dla naszych współczesnych lęków i narodowych nadziei.

Geneza „Solidarności” – rocznica powstania WZZ

Trzy podpisy, które zmieniły bieg historii. Poznaj kulisy powstania Komitetu WZZ Wybrzeża – inicjatywy, która przerażała Moskwę bardziej niż intelektualna opozycja i utorowała drogę do Solidarności.

Konfederacja targowicka. Ostentacyjna zdrada czy bezdenna głupota?

Czy konfederacja targowicka była tylko zdradą elit? Poznaj kulisy petersburskiego spisku, rolę rosyjskich agentów i dowiedz się, dlaczego historia ostatniego króla jest dziś ważniejsza niż myślisz.