Obywatelski SAFE 0% – obligacje „obronne” i złoto NBP, czyli obywatele finansują obronność państwa oraz na tym zarabiają.

Obecny rząd forsuje wprowadzenie finansowania obronności opracowanego w UE i określanego skrótem SAFE. W opinii opozycji projekt ten zawiera szereg wad – warunkowość, partnerstwo, przeniesienie decyzyjności z Warszawy do Brukseli, wieloletnie zadłużenie obciążone ryzykiem walutowym, powiększanie długu publicznego (gwarancje państwa). W ostatnich dniach trwa burzliwa dyskusja, jak w dłuższej perspektywie finansować rosnące potrzeby obronne państwa. Wydatki na armię rosną, a wraz z nimi powstaje pytanie – czy można zrobić to inaczej niż poprzez zwiększanie długu publicznego?

Jedną z odpowiedzi jest koncepcja, którą można nazwać Obywatelski SAFE 0%. Byłby to system finansowania obronności oparty na obligacjach obywatelskich, działający przy Narodowym Banku Polskim i nieobciążający budżetu państwa.

Założenia:

Emitent obligacji: Fundusz przy NBP – niezależny od budżetu państwa.
Gwarancja: NBP zabezpiecza obligacje swoją rezerwą złota (ok. 550 ton).
Oprocentowanie: finansowane z zysków NBP, bez kosztu dla budżetu.
Inwestorzy: obywatele nabywają obligacje, zarabiają na odsetkach i jednocześnie wspierają obronę kraju.
Brak wpływu na dług publiczny i budżet państwa.
Brak emisji pieniądza → minimalne ryzyko inflacji.
Zabezpieczenie obligacji złotem NBP → niskie ryzyko inwestycyjne.
Zgodne z ustawą o NBP i Konstytucją → wypłata odsetek nie narusza stabilności cen.

Państwo potrzebuje pieniędzy. Społeczeństwo ma oszczędności

Polacy posiadają ogromne oszczędności – na depozytach bankowych, rachunkach oszczędnościowych, które są szacowane na ok. 1,3 bln PLN. Pomysł jest prosty: stworzyć mechanizm, w którym obywatele finansują bezpieczeństwo państwa, a jednocześnie zarabiają na swojej inwestycji. To powoduje, że bezpieczeństwo państwa staje się sprawą wspólną całego społeczeństwa. Tak działał historyczny Fundusz Obrony Narodowej w II Rzeczypospolitej, który w latach 30-tych ub.w., mobilizował społeczeństwo do wspierania modernizacji armii. Dziś można by zrobić to w nowoczesnej, finansowej formie.

Obligacje obywatelskie przy NBP

W proponowanym modelu powstaje Fundusz Obrony Narodowej przy Narodowym Banku Polskim, który emituje obligacje dostępne dla obywateli. Dalszy mechanizm wygląda następująco:

1. Obywatele kupują obligacje obronne.

2. Środki trafiają do Funduszu Obrony Narodowej.

3. Fundusz finansuje zakupy zbrojeniowe i inwestycje w bezpieczeństwo państwa.

4. Odsetki dla inwestorów (obywateli) są wypłacane z zysków NBP osiąganych na rezerwach złota posiadanych przez NBP.

Kluczowa różnica w stosunku do klasycznych obligacji polega na tym, że emitentem nie jest Skarb Państwa, lecz fundusz przy banku centralnym.

Dlaczego „SAFE 0%”?

W tej konstrukcji finansowej jest zawarta bardzo atrakcyjna cecha. Realny koszt oprocentowania emitowanych obligacji, dla budżetu państwa wynosi 0%. Dlaczego? Ponieważ odsetki dla inwestorów byłyby finansowane z zysków Narodowego Banku Polskiego, generowanych między innymi na zarządzaniu rezerwami złota. Polska posiada dziś ok. 550 ton złota, stanowiącego jeden z filarów bezpieczeństwa finansowego państwa. Jeżeli część tych zysków byłaby przeznaczona na obsługę obligacji, budżet państwa nie ponosiłby kosztów odsetkowych.

Bez powiększania długu publicznego

Druga ważna cecha tej konstrukcji finansowej to brak wzrostu długu publicznego, inaczej niż w klasycznym modelu finansowania, gdzie to państwo emituje obligacje skarbowe. Taki model finansowania, powiększa oficjalny dług publiczny i zwiększa obciążenie budżetu odsetkami. W modelu Obywatelskiego SAFE 0%:

• emitentem nie jest Skarb Państwa tylko Fundusz Obrony Narodowej przy NBP,

• zobowiązanie nie obciąża budżetu,

• odsetki z tytułu nabywanych przez obywateli obligacji, finansowane są z zysków NBP.

Dzięki temu mechanizm działa poza klasycznym systemem budżetowym i nie powoduje zwiększania zadłużania państwa.

Patriotyzm ekonomiczny

Wartością dodaną tej koncepcji jest jej potencjał społeczny. Obywatele nie tylko oszczędzają i zarabiają, ale stają się również współtwórcami bezpieczeństwa państwa. Dzieje się tak, bo kupując obligacje:

• wspierają modernizację armii,

• lokują oszczędności w bezpieczny instrument,

• otrzymują wynagrodzenie w postaci odsetek.

To forma patriotyzmu ekonomicznego, w której interes państwa i interes obywatela wychodzą sobie naprzeciw, spotykają się wpół drogi.

Warunek powodzenia: zaufanie

Oczywiście taki mechanizm mógłby działać tylko pod jednym warunkiem – zaufania społecznego. Obywatele musieliby mieć pewność, że:

• obligacje są bezpieczne,

• mechanizm jest przejrzysty,

• środki rzeczywiście służą obronności.

Dlatego wdrożenie projektu w życie wymagałoby, oprócz zmian prawnych i transparentnych zasad funkcjonowania systemu również szerokiej kampanii informacyjnej.

Nowa filozofia finansowania bezpieczeństwa

W świecie rosnących napięć geopolitycznych państwa szukają nowych sposobów finansowania bezpieczeństwa. Obywatelski SAFE 0% wpisuje się w ten trend, ale dodaje bardzo istotną wartość – element społecznej współodpowiedzialności. Najwyższy czas na to, żeby bezpieczeństwo państwa nie było finansowane wyłącznie przez podatki i dług publiczny. Potencjał obronny może być finansowany przez obywateli, którzy inwestują w bezpieczeństwo własnego kraju i mają z tego korzyść finansową. Jednym słowem dwa w jednym: obywatele wypełniają obowiązek patriotyczny a jednocześnie na tym zarabiają.